Czym jest jad pszczeli?

Pszczoły, choć niewielkie, mogą budzić grozę. Powodem jest ich sposób obrony — użądlenie pszczoły jest bolesne, a czasem groźne. Czym jest jad pszczeli, substancja, która z jednej strony powoduje ból, a z drugiej okazuje się cennym preparatem leczniczym? Kilka ogólnych informacji już teraz.

Czym jest jad pszczeli?

Definicja jadu pszczelego jest prosta: to wydzielina gruczołu jadowego pszczoły robotnicy lub matki pszczelej. W woreczku jadowym pszczoły, znajduje się średnio 0,3 mg jadu, ale ilość, jaką można pozyskać zazwyczaj nie przekracza 0,13 mg. Świeżo pozyskany jad (apitoksyna), jest gęstym, przeźroczystym płynem o gorzko-piekącym smaku i zapachu przypominającym miód. Łatwo rozpuszcza się w wodzie, olejach roślinnych i wodnych roztworach gliceryny. Słabo rozpuszcza się w kwasach organicznych i alkoholu etylowym.

W zależności od miejsca jego wytwarzania, jad pszczeli ma odczyn kwasowy (duży gruczoł jadowy) lub zasadowy (mały gruczoł jadowy). Zawiera od 30 do 48% suchych substancji.

Pierwsze badania składu chemicznego apitoksyny zostały wykonane w Czechach w 1897 roku. Z kolei pierwsze doświadczalne badania tej substancji wykonali Komarow, Ersztajn i Artemow w 1936 roku.

Moda królowa pszczół
Królowa wykorzystuje jad zaraz po wygryzieniu się z matecznika, aby uśmiercić konkurentki.

W składzie chemicznym jadu pszczelego (wg Habermana i wsp. 1967 – 1985) znajdują si:

  • enzymy,
  • polipeptydy,
  • cukry,
  • inhibitory proteazy,
  • aminy biogenne,
  • wolne aminokwasy,
  • składniki mineralne,
  • lipidy,
  • składniki lotne.

Jad już w starożytnym Egipcie, Grecji, Chinach i Indiach był stosowany jako środek leczniczy. W Europie zastosował go po raz pierwszy francuski lekarz Demartin i w 1858 roku opublikował swoje obserwacje. Jednak to lekarz Petersburskiego Instytutu Leśnictwa, profesor Łukomskij zastosował w Rosji metodę użądlenia przez pszczoły i to właśnie on uważany jest przez wielu za twórcę apiterapii. Dalsze badania utwierdzały w przekonaniu, że jad okazuje się mieć wiele właściwości leczniczych.

Właściwości jadu pszczelego

Pierwsze skojarzenia z jadem pszczelim to ból i ostre reakcje alergiczne. Jednak wrażliwość człowieka na jad jest różna — zależy od liczby użądleń i indywidualnej wrażliwości organizmu.

Działanie jadu pszczelego na organizmy zwierząt jest wypadkową biologicznej aktywności zawartych w nim składników. Uznawany jest za potencjalny środek o właściwościach:

  • przeciwzapalnych (przeciwartretycznych, przeciwreumatycznych),
  •  przeciwbólowych,
  • przeciwdrobnoustrojowych,
  • przeciwnowotworowych (chroni przed szkodliwym działaniem promieniowania jonizującego).

Jad pszczeli jest pomocny jako środek przeciwbólowy i przeciwzapalny oraz na ciężkie schorzenia na tle reumatycznym, artretycznym i związanych z nadciśnieniem tętniczym. Składniki jadu o działaniu obniżającym krzepliwość umożliwiają wykorzystaniu tego produktu w leczeniu miażdżycy.

To jednak niejedyne potencjalne zastosowania dla apitoksyny, jednak na dokładniejsze omówienie pozytywnych aspektów stosowania jadu pszczelego, poświęcę osobny artykuł.

Pszczoła na mniszku
Miła, puchata, daje miód  i wiele więcej – pszczoła miodna.

Pszczela fabryka

Jad pszczeli, a właściwie reakcja na użądlenie pszczoły, sprawiają, że substancja ta budzi raczej grozę, niż podziw. Tymczasem pszczoły okazują się mistrzami w wytwarzaniu produktów, które dla nas mogą mieć ogromne znaczenie. Od słodkiego, wspierającego leczenie przeziębienia miodu, przez pachnący wanilią wosk, aż po propolis i jad.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *